Tiếng Việt English  
Home Our People Experiences Associations Contact us
PHẢN BIỆN DỰ THẢO 5 SỬA ĐỔI LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI ỦY BAN PHÁP LUẬT QUỐC HỘI (PHẦN 5)
(Ngày đăng: 2021-09-05)

PHẢN BIỆN DỰ THẢO 5 SỬA ĐỔI

LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI ỦY BAN PHÁP LUẬT QUỐC HỘI (PHẦN 5)

 

Email: vinh@bross.vn

 

Luật sư Lê Quang Vinh – Bross & Partners vinh dự được mời trình bày tham luận tại Hội thảo trực tuyến sáng ngày 28/08/2021 do Ủy ban pháp luật của Quốc Hội tổ chức.[1] Đễ dễ theo dõi, chúng tôi tạm chia bài trình bày 11 nội dung thành 5 phần.

 

Phần 5/5: Giới hạn và ngoại lệ quyền tác giả và quyền liên quan; xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan 

 

1. Về sửa đổi, bổ sung Điều 25, Điều 25a, Điều 26, Điều 32 và Điều 33

 

Giới hạn và ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan (exception and limitation) là một nguyên tắc pháp lý được quy định ở điều 9(2) Công ước Berne và điều 13 TRIPs nhằm 2 mục đích là giới hạn phạm vi thực thi các quyền độc quyền của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan và bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của công chúng. Vì là nguyên tắc chung cho nên giới hạn và ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả đều có mặt ở các FTA mà Việt Nam ký kết gần đây gồm Điều 12.14 EVFTA, Điều 18.65 CPTPP, Điều 11.18 RCEP. Tương tự như vậy, giới hạn và ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả cũng có mặt ở 2 Hiệp ước quốc tế quan trọng khác về quyền tác giả, cụ thể là Điều 10 WCT (Hiệp ước của WIPO về quyền tác giả) và Điều 16 WPPT (Hiệp ước của WIPO về cuộc biểu diễn và bản ghi âm) mà Việt Nam bắt buộc phải gia nhập cả 2 Hiệp ước này trong vòng 3 năm hoặc trước ngày 1/8/2023.

 

Giới hạn và ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả được thiết kế dưới dạng phép thử ba bước (three-step test) hay còn gọi là phép kiểm tra ba bước được đưa vào thành điều 9(2) của lần sửa đổi Công ước Berne vào năm 1967. Phép thử 3 bước thực chất là một quy tắc mang tính thỏa hiệp giữa các nhà soạn thảo nhằm giới hạn hoặc thu hẹp phạm vi độc quyền của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả đối với hành vi độc quyền làm bản sao tác phẩm, từ đó giúp làm cân bằng quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả với lợi ích của công chúng và xã hội. Điều 9(2) Công ước Berne quy định “Luật pháp của các quốc gia thành viên thuộc Liên hiệp có thể cho phép làm bản sao của tác phẩm được bảo hộ trong một số trường hợp đặc biệt với điều kiện là việc sao chép này không xung đột với việc khai thác bình thường tác phẩm và không gây tổn hại một cách bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của tác giả”.

 

Diễn giải theo một cách khác chúng ta thấy rằng nội hàm của điều 9(2) khẳng định việc sao chép tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả sẽ không bị coi là hành vi xâm phạm quyền độc quyền sao chép của tác giả nếu hành vi đó cùng lúc thỏa mãn 3 bước hoặc 3 điều kiện của phép thử sau:

(a)   Việc sao chép đó chỉ được phép trong các trường hợp ngoại lệ đặc biệt mà được quy định bởi pháp luật quốc gia; và

(b)  Việc sao chép đó không xung đột với việc khai thác bình thường tác phẩm; và

(c)   Việc sao chép đó không gây tổn hại một cách bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của tác giả.[2]

 

Cần lưu ý rằng Việt Nam đã đưa phép thử 3 bước này vào pháp luật quốc gia của mình từ khá sớm, thậm chí còn trước khi Việt Nam ban hành Luật SHTT đến cả 10 năm. Cụ thể, phép thử 3 bước có thể tìm thấy tại điều 760 và 761 Bộ luật dân sự năm 1995. Luật SHTT năm 2005 sửa đổi 2 lần vào năm 2009 và 2019 nội luật hóa nguyên tắc pháp lý nêu trên vào 2 cặp điều luật gồm điều 25 - điều 26 liên quan đến quyền tác giả[3] và điều 32 – điều 33 liên quan đến quyền liên quan, trong đó điều 25 và điều 32 mang tính chất là ngoại lệ không xâm phạm và điều 26 và điều 33 mang tính chất là giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan[4]. Dự Thảo 5 sửa đổi 2 cặp điều khoản trên theo hướng mở rộng rất nhiều bước 1 của phép thử ba bước và đồng thời bổ sung thêm Điều 25a - ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả cho người khuyết tật.

 

Tuy nhiên, chúng tôi thấy rằng toàn bộ các điều luật được sửa đổi, bổ sung ở Dự Thảo 5 đều vi phạm nghĩa vụ tuân thủ các FTA và các Hiệp định quốc tế nêu trên khi xây dựng các quy định về giới hạn và ngoại lệ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan vì Ban Soạn Thảo đã loại bỏ bước 2 và bước 3 của phép thử ba bước vốn đã từng có mặt trong các Dự Thảo trước mà Ban Soạn Thảo đã tiếp thu góp ý về cách xây dựng phép thử ba bước của chúng tôi[5]

 

Vì các lẽ trên, chúng tôi khuyến nghị sửa đổi khoản 1 của các Điều 25, Điều 25a, Điều 26, Điều 32 và Điều 33 như sau:

Sửa đổi khoản 1 Điều 25. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả

1. Trong những trường hợp dưới đây, tác phẩm đã công bố có thể được khai thác, sử dụng mà không cần xin phép, không phải trả tiền bản quyền với điều kiện việc khai thác, sử dụng đó không được làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường tác phẩm, và không gây phương hại đến các quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả; phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm:

 

Bổ sung lời văn cho Điều 25a. Ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả dành cho người khuyết tật[6]

Trong những trường hợp dưới đây, tác phẩm đã công bố có thể được khai thác, sử dụng mà không cần xin phép, không phải trả tiền bản quyền với điều kiện việc khai thác, sử dụng đó không được làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường tác phẩm, và không gây phương hại đến các quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả:

 

Sửa đổi khoản 1 Điều 26. Giới hạn quyền tác giả

1. Trong những trường hợp dưới đây, tác phẩm đã công bố có thể được khai thác, sử dụng mà không cần xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền với điều kiện việc khai thác, sử dụng đó không được làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường tác phẩm, và không gây phương hại đến các quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả; phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm:

 

Sửa đổi khoản 1 Điều 32. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan

1. Trong những trường hợp dưới đây, đối tượng của quyền liên quan đã công bố có thể được khai thác mà không cần xin phép, không phải trả tiền bản quyền với điều kiện việc khai thác đó không được làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường đối tượng của quyền liên quan, và không gây phương hại đến các quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả; phải thông tin về đối tượng của quyền liên quan:

 

Sửa đổi khoản 1 Điều 33. Giới hạn quyền liên quan

1. Trong những trường hợp dưới đây, đối tượng của quyền liên quan đã công bố có thể được khai thác, sử dụng mà không cần xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền với điều kiện việc khai thác, sử dụng đó không được làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường đối tượng của quyền liên quan, và không gây phương hại đến các quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan; phải thông tin về đối tượng của quyền liên quan:

 

2. Về sửa đổi, bổ sung Điều 28 và Điều 35

 

Dự Thảo 5 bổ sung khoản 3 Điều 28 “Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ được quy định tại Điều 25, Điều 25a và Điều 26 của Luật này” và khoản 4 Điều 35 “Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ được quy định tại Điều 32 và Điều 33 của Luật này” là vừa thừa và vừa không chính xác vì hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan thực chất là hành vi xâm phạm bất kỳ quyền nhân thân hoặc quyền tài sản nào ở điều 19 và điều 20.

 

Trường hợp bên bị nghi ngờ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan chứng minh được hành vi khai thác, sử dụng của minh tuân thủ đầy đủ ba bước của phép thử ba bước nằm ở quy định về “ngoại lệ” ở khoản 1 các Điều 25, 25a và Điều 32 thì anh ta không phải xin phép và cũng không phải trả tiền bản quyền.

 

Trường hợp bên bị nghi ngờ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan chứng minh được hành vi khai thác, sử dụng của minh tuân thủ đầy đủ ba bước của phép thử ba bước nằm ở quy định về “giới hạn” được quy định ở khoản 1 các Điều 26 và Điều 32 thì anh ta không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền.

 

Cả hai tình huống rơi vào “ngoại lệ” và “giới hạn” nêu trên đều không phải là hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Nói cách khác, hành vi của bên bị nghi ngờ xâm phạm là hành vi khai thác, sử dụng hợp pháp (hay còn gọi là “sử dụng hợp lý” hoặc fair use).

 

Ngược lại, hai tình huống trên không được xem là rơi vào “ngoại lệ” và “giới hạn” nếu chủ thể quyền chứng minh được bên nghi ngờ xâm phạm không thỏa mãn một trong 3 điều kiện của phép thử ba bước, khi đó hành vi này phải bị coi là hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo khoản 1 hoặc khoản 2 Điều 28 hoặc khoản 1, 2, 3 Điều 35.

 

 

Bross & Partners, một công ty sở hữu trí tuệ được xếp hạng Nhất (Tier 1) năm 2021 bởi Tạp chí Legal 500 Asia Pacific, có kinh nghiệm giải quyết tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ bao gồm nhãn hiệu (thương hiệu), quyền tác giả, sáng chế, giống cây trồng ở Việt Nam và nước ngoài.

 

Vui lòng liên hệ: vinh@bross.vn; mobile: 0903 287 057; Zalo: +84903287057; Skype: vinh.bross; Wechat: Vinhbross2603.

 

 


[1] Sáng ngày 28/08/2021, Ông Hoàng Thanh Tùng - Ủy viên TW Đảng - Chủ nhiệm Ủy ban pháp luật của Quốc hội chủ trì và điểu khiển Hội thảo trực tuyến về góp ý và phản biện Dự Thảo 5 sửa đổi Luật SHTT lần đầu được thẩm tra bởi Ủy ban pháp luật của Quốc Hội và Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban thường vụ Quốc Hội. Hội thảo có sự tham gia của đại biểu Quốc Hội đại diện cho Ủy ban Tư pháp, Ủy ban KHCN và Môi trường, Ủy ban Kinh tế, Ủy ban Tài chính Ngân sách, Ủy ban Đối ngoại, Ủy ban Văn hóa Giáo dục; đại diện của Văn phòng Chính phủ, Bộ KHCN, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, Bộ NNPTNT, Cục SHTT, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Cơ quan giám định sở hữu công nghiệp (VIPRI). Xem thêm: https://quochoi.vn/tintuc/Pages/tin-hoat-dong-cua-quoc-hoi.aspx?ItemID=58283

[2] Để xác định một hành vi khai thác, sử dụng tác phẩm đã công bố có được xem là ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả (hay còn gọi là “sử dụng hợp lý”) hay không, bắt buộc phải áp dụng nguyên tắc pháp lý rất quan trọng là “phép thử ba bước” (three-step test) có nguồn gốc ở điều 9(2) Công ước Berne. Trong vụ tranh chấp quyền tác giả xảy ra giữa năm 2001 và 2003 giữa hai nhà nghiên cứu Kiều học nổi tiếng là ông Nguyễn Quang Tuân và ông Đào Thái Tôn, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao lúc đó đã mắc sai lầm nghiêm trọng khi bỏ quên mối liên hệ giữa điều 760 và 761 Bộ luật dân sự năm 1995, nghĩa là đáng lẽ tòa phải cùng lúc và đồng thời xem xét cả 2 điều luật này vì các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả ở điều 761 chỉ được áp dụng khi và chỉ khi nó “không xung đột với việc khai thác bình thường tác phẩm” của nguyên đơn và cũng “không gây tổn hại một cách bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp” của nguyên đơn được quy định ở điều 760. Tham khảo thêm: http://bross.vn/newsletter/ip-news-update/Trich-dan-toan-bo-tac-pham-cua-nguoi-khac-khong-the-duoc-xem-la-%E2%80%9Csu-dung-hop-ly%E2%80%9D-va-cung-nhin-lai-sai-lam-cua-Toa-phuc-tham-trong-vu-tranh-chap-quyen-tac-gia-giua-2-co-hoc-gia-Kieu-hoc-noi-tieng-xay-ra-truoc-thoi-diem-Viet-Nam-tham-gia-Cong-uoc-Berne

[3] Tên gọi của Điều 25: “các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao”

Tên gọi của Điều 26: “các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao”

[4] Tên gọi của Điều 32 Luật SHTT: “Các trường hợp sử dụng quyền liên quan không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao”

Tên gọi của Điều 33 Luật SHTT: “Các trường hợp sử dụng quyền liên quan không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao”

[5] Đề xuất của Bross & Partners về 2 cặp điều khoản 25, 26, 32 & 33 liên quan đến “sử dụng hợp lý” (fair use) đã được Ban Soạn Thảo ghi nhận đưa vào Dự Thảo 4 nhưng chúng tôi không rõ lý do nào Ban Soạn Thảo lại thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận ở Dự Thảo 5 lần này. Xem thêm “Đề xuất của Bross & Partners về giới hạn và ngoại lệ không xâm phạmquyền tác giả và quyền liên quan được đưa vào Dự thảo Luật SHTT sửa đổi: http://bross.vn/newsletter/ip-news-update/De-xuat-cua-Bross--Partners-ve-gioi-han-va-ngoai-le-khong-xam-pham--quyen-tac-gia-va-quyen-lien-quan-duoc-dua-vao-Du-thao-Luat-SHTT-sua-doi

[6] Điều 25a được bố trí thêm có lẽ là để chuẩn bị cho việc Việt Nam sắp tham gia Hiệp ước Marrakesh cho người không có khả năng đọc chữ in ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Cần nhớ rằng ở phần mở đầu và footnote của Hiệp ước này, phép thử ba bước trong việc xác lập ngoại lệ và giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan đều được ghi nhận. Xem thêm ở link: https://worldblindunion.org/wipo-marrakesh-treaty-2013-full-text/

 

Bookmark and Share
Relatednews
Quyền nhân thân đánh bại quyền tài sản trong vụ Thần Đồng Đất Việt và cảnh báo nguy cơ chủ sở hữu quyền tác giả bị tác giả khởi kiện xâm phạm quyền tác giả
Vietnam Courts: Economic Rights Beaten out by Moral Rights in the Lawsuit Than Dong Dat Viet and Warning the Copyright Holders About Likely Being Sued by the Authors
Trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp trung gian ở Dự thảo 5 Luật sửa đổi Luật sở hữu trí tuệ
Thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc chính thức được Mỹ cấp bảo hộ sau khi giành chiến thắng trong vụ đòi lại thương hiệu này tại USPTO
Vài góp ý cho Dự Thảo 8 sửa đổi Luật Điện Ảnh năm 2007
Some Comments on the Draft Amendment 8 to the Vietnamese Law on Motion Picture
Góp ý cho Dự thảo Luật sửa đổi Luật sở hữu trí tuệ tại Ủy ban pháp luật của Quốc Hội
Comment on the Draft Revisions to the 2005 IP Law before the National Assembly’s Legal Committee
Bản chất pháp lý của quyền tác giả theo Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam
Understanding Copyright in the Vietnam IP Law in 10 Minutes
Snapshot of Neighboring Rights in the Vietnam IP Law

Newsletter
Guidelines
Doing business in Vietnam
Intellectual Property in Vietnam
International Registrations
Copyright © Bross & Partners All rights reserved.

         
Cửa thép vân gỗcua thep van go