Tiếng Việt English  
Home Our People Experiences Associations Contact us
Không thể tùy ý định đoạt tài sản sở hữu trí tuệ đã mua đứt hay là nghịch lý phát sinh từ xung đột nội sinh giữa quyền nhân thân và quyền tài sản nhìn từ 2 vụ tranh chấp bản quyền tác giả ở Pháp và Canada
(Ngày đăng: 2019-05-06)

Email to: vinh@bross.vn
 
Dẫn nhập
 
Khoản 1 điều 6bis Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học nghệ thuật khoa học quy định độc lập với quyền tài sản của tác giả, và thậm chí ngay cả khi đã chuyển giao quyền tài sản, tác giả phải có quyền được nêu tên mình là tác giả của tác phẩm và phản đối bất kỳ sự bóp méo, cắt xén, sửa chữa hoặc các hành động xúc phạm khác đối với tác phẩm mà gây phương hại đến danh dự hoặc uy tín của tác giả. Như vậy, Công ước Berne, một công ước toàn cầu đầu tiên và toàn diện nhất về bảo hộ quyền tác giả, trực tiếp áp đặt nghĩa vụ bảo hộ pháp lý đối với cả quyền nhân thân và quyền tài sản trong pháp luật quốc gia của 176 quốc gia thành viên  của nó. 
 
Thoạt nhìn có vẻ như chẳng có vấn đề gì nảy sinh với quy định trên nhưng thực tế lại chẳng đơn giản như vậy vì một mặt Công ước Berne buộc quốc gia thành viên phải bảo hộ quyền nhân thân (trong tiếng Anh: moral right; trong tiếng Pháp: droits moraux) mà 2 quyền quan trọng nhất gồm đặc quyền làm cha đẻ của tác phẩm (tiếng Anh: right of paternity; tiếng Pháp: droit de paternité); và đặc quyền bảo vệ sự toàn vẹn (right of integrity), phản đối sự cắt xén, xuyên tạc, sữa chữa tác phẩm gây phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả. Ở một số nước, đặc quyền thứ hai còn được gọi là quyền được tôn trọng (tiếng Anh: right of respect; tiếng Pháp: droit au respect de l'intégrité de l'oeuvre). 
 
Một nghịch lý có thể xuất hiện là ngay cả khi tác giả đã chuyển nhượng hết sạch quyền tài sản của mình cho người khác thì tác giả đó vẫn được pháp luật cho phép can thiệp vào quyền định đoạt của người mua (nhà đầu tư) đối với tác phẩm đã bán, chẳng hạn như người bán cho rằng việc người mua sửa chữa, cắt xén hoặc chuyển thể, phóng tác, cải biên tác phẩm đã bán là đang gây tổn hại tới 2 đặc quyền đã nêu trên, thậm chí ngay cả khi có căn cứ cho rằng tác phẩm được chuyển thể đó bởi người mua là tác phẩm phái sinh  (quyền làm tác phẩm phái sinh là quyền tài sản, không thuộc quyền của tác giả trong trường hợp tác giả không đồng thời là chủ sở hữu quyền tác giả). 
 
Hiện tượng nghịch lý và oái ăm này có thể tìm thấy ở cả Pháp và Canada  ở 2 vụ án nổi tiếng được tóm lược dưới đây nhưng khác biệt trong lúc luật bản quyền Canada dường như đã tìm thấy cách tiếp cận cân bằng lợi ích, kìm chế khả năng phát sinh xung đột nội sinh giữa quyền nhân thân và quyền tài sản thì Pháp có vẻ như vẫn tiếp tục duy trì quan điểm cứng rắn và tuyệt đối hóa bảo hộ quyền nhân thân.
 
Canada: Michael Snow kiện Eaton Centre (liên quan tác phẩm điêu khắc Flight Stop)
 
Theo thông tin từ Trung tâm luật thông tin và sở hữu trí tuệ CIPIL (thuộc Cambridge University)  năm 1979, Snow, một nhà điêu khắc nổi tiếng thế giới, được thuê sáng tạo tác phẩm điêu khắc lắp đặt ở trung tâm thương mại Eaton Centre (thuộc Toronto, Canada). Tác phẩm điêu khắc của Snow có tên gọi là Flight Stop gồm 60 con ngỗng Canada có kích thước khác nhau ở tư thế đang bay, được mua lại bởi Eaton Centre. Được treo ở sảnh lớn của trung tâm thương mại Eaton Centre kèm theo một tấm biển đề tên Snow là tác giả, tác phẩm Flight Stop nhận được nhiều lời khen ngợi từ công chúng và giới phê bình nghệ thuật
 
 
Nguồn: en.wikipedia.org (https://en.wikipedia.org/wiki/Snow_v_Eaton_Centre_Ltd)
 
Đến năm 1982, Eaton Centre có kế hoạch trang hoàng lại không gian của trung tâm thương mại để chuẩn bị cho mùa giáng sinh năm đó, cụ thể họ bố trí 60 dải ruy băng màu đỏ quàng lên cổ của 60 con ngỗng mà không hề hỏi ý kiến của Snow. Cho rằng việc làm này“làm mất đi sự hài hòa trong sáng tác tự nhiên của mình, làm thay đổi tính chất và mục đích cơ bản của tác phẩm, và cuối cùng ảnh hưởng đến danh tiếng nghệ thuật của mình”, Snow đã khiếu nại yêu cầu Eaton Centre gỡ bỏ dải ruy băng. Vì không được chấp nhận, căn cứ điều 12(7) Luật bản quyền tác giả của Canada năm 1970  Snow đã khởi kiện yêu cầu tòa án buộc Eaton Centre phải gỡ dải ruy băng bằng lập luận rằng việc gắn dải ruy băng là xúc phạm tính toàn vẹn và làm biến dạng tác phẩm của ông. Các bên đều thừa nhận rằng Snow là tác giả Flight Stop và Flight Stop là tác phẩm (work) nhưng quan trọng hơn hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu quyền tác giả không có quy định nào cho phép Eaton Centre (bên mua) được phép sửa đổi tác phẩm khi chưa có sự đồng ý của Snow (bên bán) dẫn đến cuối cùng tòa án ra phán quyết ủng hộ Snow và lệnh buộc Eaton Centre phải tháo gỡ dải ruy băng
 
Pháp: Turner Entertainment Co. kiện Huston (liên quan đến bộ phim the Asphalt Jungle)
 
 
(Hình ảnh poster của phim. Nguồn: https://en.wikipedia.org/wiki/The_Asphalt_Jungle)
 
Tác phẩm điện ảnh được quay dưới dạng đen trắng “the Asphalt Jungle” bởi cố đạo diễn John Huston có sự tham gia của nữ minh tinh Marilyn Monore được làm vào năm 1950 tại Mỹ bởi hãng Metro Goldwyn Mayer (MGM), thuộc một phần của công ty Loew’s Inc, công ty mà được US Copyright Office cấp đăng ký bản quyền đối với bộ phim. Sau khi nhận chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ đối với bộ phim vào năm 1986, Turner Entertaiment Co. lên kế hoạch chuyển bộ phim đen trắng này thành phim màu vào năm 1988 và cho phép kênh truyền hình số 5 của Pháp (La Cinq) công bố lịch phát sóng phiên bản màu lúc 8:30 tối ngày 26/6/1988
 
Tuy nhiên, người thừa kế của cố đạo diễn John Huson đã khởi kiện vụ án yêu cầu tòa án cấm La Cinq phát sóng phiên bản màu của bộ phim vì lý do việc làm phiên bản màu là xâm phạm quyền nhân thân đối với các tác giả của bộ phim trong đó bao gồm cả John Huston. Ngày 23/11/1988, một tòa án cấp sơ thẩm ở Pháp chấp nhận đơn kiện và buộc La Cinq ngừng phát sóng ở Pháp.  Sau khi kháng cáo, ngày 6/7/1989 La Cinq thắng ở cấp phúc thẩm, lập tức bộ phim màu lên sóng trở lại vào ngày 6/8/1989, một ngày sau lễ tưởng niệm ngày mất của Marilyn Monroe. Tuy nhiên, cuối cùng thì ngày 28/5/1991, tòa phá án (court of cassation) của Pháp đã hủy bản án phúc thẩm, tuyên bố rằng chuyển thành bản màu cho bộ phim đã biến đổi tác phẩm nghệ thuật gốc đủ để có khả năng xâm phạm các quyền nhân thân của tác giả, theo đó buộc La Cinq ngừng phát sóng bộ phim màu ở Pháp . 
 
Khi kháng cáo, La Cinq cho rằng người thừa kế của cố đạo diễn John Huson không thể đòi tư cách tác giả nước ngoài, tư cách mà được bảo lưu vì lợi ích của Turner Entertaiment Co. theo luật áp dụng tại nơi sáng tạo và ký kết hợp đồng, và do đó những người thừa kế này không có tư cách khởi kiện theo luật của Pháp, Công ước Geneva để bảo vệ chính họ và thực thi quyền mà họ không có, và vì vậy La Cinq có quyền chuyển đổi bộ phim đen trắng thành bộ phim màu bằng cách áp dụng kỹ thuật mà không làm thay đổi bản chất của tác phẩm
 
Người thừa kế của cố đạo diễn John Huson khiếu nại lên Tòa phá án yêu cầu y án sơ thẩm và kháng cáo thêm rằng việc làm bản màu của bộ phim Asphalt Jungle đã xâm phạm quyền nhân thân của họ, cụ thể khẳng định rằng bộ phim đen trắng là hình thức thể hiện mà trong đó các tác giả và đặc biệt là John Huston chủ ý đưa quan niệm thẩm mỹ của phim đen trắng cho công chúng, do đó, việc chuyển nó thành phiên bản màu là làm thay đổi chính bản chất của tác phẩm, không còn là chuyển thể (adaption) hay phóng tác nữa. 
 
Tòa phá án thấy rằng kỹ thuật làm phim màu những năm 1950 không còn xa lạ với ngành công nghiệp điện ảnh do vậy chứng cứ cho thấy cố đạo diện Huston đã chủ ý thể hiện quan niệm thẩm mỹ dưới dạng phim đen trắng. Vì các lẽ đó, Tòa phá án cho rằng Tòa cấp phúc thẩm đã vi phạm điều 1.2 Đạo luật 64-689 ngày 8/7/1964 và điều 6 Đạo luật ngày 11/03/1957 nói rằng “sự toàn vẹn của tác phẩm văn học nghệ thuật khoa học không thể bị tác động ở Pháp bất kể quốc gia nơi mà tác phẩm được công bố lần đầu. Người mà là tác giả sáng tạo ra nó được hưởng quyền nhân thân (quyền tinh thần)”
 
Thay cho lời kết
 
Cùng một khuôn khổ pháp lý quốc tế chung nhưng pháp luật quốc gia lại có các quy định hết sức khác nhau về cùng một vấn đề đã cho phép chúng ta một lần nữa có thể khẳng định rằng quyền sở hữu trí tuệ mang tính chất lãnh thổ rõ rệt. Thứ đến là các doanh nghiệp, nghệ sĩ, cá nhân hoặc tổ chức của Việt Nam khi tham gia vào chuỗi thương mại dịch vụ toàn cầu có liên quan tới việc quảng bá, khai thác hoặc chuyển nhượng, chuyển giao quyền sử dụng các tác phẩm văn học nghệ thuật khoa học bao gồm cả các tác phẩm điện ảnh, văn học cần đặc biệt lưu ý tìm hiểu kỹ về pháp luật của quốc gia nơi mà các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả ký kết hợp đồng hợp tác với đối tác nước ngoài
 
Nếu Quý khách hàng có nhu cầu cụ thể cần được tư vấn, vui lòng liên hệ: vinh@bross.vn; điện thoại 0903 287 057; Wechat: wxid_56evtn82p2vf22; Skype: vinh.bross
 
Bross & Partners, một công ty luật sở hữu trí tuệ được thành lập năm 2008, thường xuyên lọt vào bảng xếp hạng các công ty luật sở hữu trí tuệ hàng đầu của Việt Nam do các tổ chức đánh giá luật sư có uy tín toàn cầu công bố hàng năm như Managing Intellectual Property (MIP), World Trademark Review (WTR1000), Legal 500 Asia Pacific, AsiaLaw Profiles, Asia Leading Lawyers, Asia IP và Asian Legal Business (ALB). Với nhiều năm kinh nghiệm nổi bật và năng lực chuyên môn sâu khác biệt, Bross & Partners có thể giúp khách hàng bảo vệ hoặc tự vệ một cách hiệu quả trong các tranh chấp sở hữu trí tuệ phức tạp ở Việt Nam và nước ngoài liên quan đến bản quyền tác giả, quyền liên quan, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu/thương hiệu và tên miền internet.
 
Bookmark and Share
Relatednews
CƠ CHẾ XÉT NGHIỆM NHANH NHÃN HIỆU THEO LUẬT VÀ THỰC TIỄN Ở NHẬT BẢN
CÁCH NHẬN BIẾT, PHÂN BIỆT NHÃN HIỆU THÔNG THƯỜNG, NHÃN HIỆU TẬP THỂ VÀ NHÃN HIỆU CHỨNG NHẬN
THE DEMERITS OF 4 MEASURES OR ALTERNATIVES OF DOMAIN NAME .VN DISPUTE RESOLUTION UNDER THE VIETNAMESE CURRENT LAWS AND REGULATIONS YOU MIGHT NOT KNOW
4 cách / biện pháp giành lại tên miền quốc gia vn theo pháp luật Việt Nam hiện hành và nhược điểm của chúng
TAND thành phố Hà Nội buộc loại bỏ tên doanh nghiệp của bị đơn chứa nhãn hiệu 20 tuổi Hiệu Đồng Tiền vì lý do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
The Hanoi People’s Court forced removal of defendant’s business name containing plaintiff’s 20-year-old trademark and trade name “Brand Dong Tien”
BRAZIL CHÍNH THỨC TRỞ THÀNH THÀNH VIÊN THỨ 105 CỦA NGHỊ ĐỊNH THƯ MADRID
Vài nét về lịch sử ra đời của Chính Sách Giải Quyết Tranh Chấp Tên Miền Thống Nhất (UDRP) cùng với ưu điểm và nhược điểm của UDRP
Tìm hiểu và phân biệt 3 loại đơn đăng ký sáng chế hay còn gọi là pa-tăng ở Việt Nam
THỰC TIỄN BẢO HỘ SÁNG CHẾ HOẶC PA-TĂNG Ở VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
Take a Look at the First Instance Verdict of Copyright Dispute “Than Dong Dat Viet” Best-selling Comic Series Recently Decided by a Court in Vietnam

Newsletter
Guidelines
Doing business in Vietnam
Intellectual Property in Vietnam
International Registrations
Copyright © Bross & Partners All rights reserved.

         
Cửa thép vân gỗcua thep van go